Buddyzm, historia - Słownik - Zasady Buddyzmu - Dhammapada - Dalaj Lama

Buddyzm

 

Czym jest buddyzm?


Gdy słyszymy słowo 'buddyzm', wyobrażamy sobie świątynie, posągi Buddy, ubranych na pomarańczowo mnichów i dym kadzidełek. Ale czy to naprawdę jest buddyzm?

Buddyzm jest powszechnie uważany za religię lub filozofię. Jednak buddyzm nie głosi wiary w żadnego boga, ani bogów. Nie zna modlitw, ani dogmatów. Od buddysty nie oczekuje się, żeby uwierzył w coś dlatego, że Budda to powiedział, albo dlatego, że jest to napisane w tekstach buddyjskich, albo dlatego, że tak podaje buddyjska tradycja. Buddyzm unika również spekulacji metafizycznych i intelektualnego dociekania. Tak więc, chociaż buddyzm zawiera elementy religii i filozofii, to nie jest ani religią, ani filozofią. Albo inaczej mówiąc, istnieje buddyjska religia i buddyjska filozofia, ale nie to było przedmiotem nauczania Buddy i nie to jest celem buddyjskiej ścieżki.

Czym zatem jest buddyzm? Buddyzm (Dhamma) jest metodą samopoznania. Jest ścieżką prowadzącą do nieuwarunkowanej wolności umysłu. Sam Budda mówił, że naucza jedynie o cierpieniu i o tym, jak się od niego uwolnić. Mówił też, że jego nauka jest jak tratwa, na której można się przeprawić na drugi brzeg, ale stojąc już na drugim brzegu nie wyciąga się tratwy z rzeki i nie zabiera ze sobą.

Budda przekazał metody pozwalające osiągnąć pełne Oświecenie. Wyjaśnił też przejrzyście, które nauki dotyczą ostatecznej, a które względnej prawdy. Praktycznie i w zrozumiały sposób pokazał swoim uczniom, jak mogą wykorzystywać wszystkie doświadczenia życiowe na ścieżce do Oświecenia. Dał im w ten sposób metody prowadzące do trwałego szczęścia.

Budda miał przed 2550 laty wyjątkowe możliwości nauczania: żyjąc w czasie wspaniałego rozkwitu kultury, otoczony bardzo zdolnymi uczniami, mógł przez czterdzieści pięć lat po osiągnięciu Oświecenia wskazywać innym prowadzącą do niego drogę. Dlatego również jego nauki, zwane Dharmą, są tak różnorodne i bogate.

Kandziur, słowa samego Buddy, składa się ze 108 tomów, zawierających 84000 nauk. Późniejsze komentarze do nich, Tendziur, obejmują dalsze 254 grube księgi. Z tego powodu Budda pod koniec życia powiedział: "Mogę umrzeć szczęśliwy. Nie zatrzymałem żadnej nauki w zamkniętej dłoni. Dałem wam już wszystko, co może wam przynieść pożytek." Jego ostatnia nauka wyróżnia buddyzm na tle innych religii.

Buddyzm jest więc czymś bardzo praktycznym, czymś co można bezpośrednio zastosować w życiu. Kiedy ludzie pytali Buddę, dlaczego i czego nauczał, odpowiadał zawsze tak samo: "Nauczam, ponieważ wy i wszystkie istoty pragniecie osiągnąć szczęście i uniknąć cierpienia. Nauczam, jakimi rzeczy są."

Czym jest więc buddyzm? Najlepszym słowem opisującym naukę Buddy jest to, którego używał on sam. Przez 1500 lat nauki te praktykowane były w Indiach pod nazwa "Dharma", a przez ostatnie tysiąc lat w Tybecie jako "Czio". Oba te określenia oznaczają: "jakimi rzeczy są".
Zrozumienie tego, jakimi rzeczy są, jest kluczem do trwałej radości. Sam Budda jest nauczycielem, przykładem, strażnikiem i przyjacielem. Pomaga nam i wszystkim istotom unikać cierpienia i doświadczać stanów coraz intensywniejszego szczęścia i radości, a także prowadzić innych do Wyzwolenia i Oświecenia.

 

Nauki

 

Czym jest karma?
Karma oznacza "przyczynę i skutek", nie los. Każdy jest odpowiedzialny za swoje własne życie. To zrozumienie pozwala nam świadomie gromadzić pozytywne wrażenia prowadzące do szczęścia i unikać zasiewania nasion przyszłego cierpienia. Jeszcze niedojrzałą pozytywna karmę można wzmocnić przy pomocy zręcznych środków Diamentowej Drogi, a negatywną zmniejszyć lub przekształcić w mądrość.

Czym jest medytacja?
Medytacja oznacza w buddyzmie "wolne od wysiłku spoczywanie w tym co jest". Można urzeczywistnić ten stan dzięki uspokojeniu i opanowaniu umysłu, budzącym współczucie i mądrość, lub pracy z wewnętrznymi energiami i formami buddów ze światła. Najskuteczniejsza jest jednak ciągła identyfikacja z własną naturą buddy oraz doświadczanie wszystkiego jako Czystej Krainy, jak naucza tego Diamentowa Droga. Gdy postrzegający, to co jest postrzegane i sam akt postrzegania stają się jednością - zarówno w czasie sesji medytacyjnych, jak też poza nimi - osiągamy cel, Mahamudrę.

Co oznacza "Wyzwolenie" i "Oświecenie"?
Osiągając wyzwolenie odkrywany, ze ciało, myśli i uczucia nieustannie się zmieniają i dlatego nie mogą stworzyć żadnego rzeczywistego ego albo "ja". Dzięki temu nie przeżywamy już więcej samych siebie jako celu ostrzału, ponieważ nie bierzemy cierpienia osobiście. Gdy myślimy "istnieje cierpienie" zamiast "ja cierpię", nie możemy już więcej zostać zranieni i stajemy się wolni.
Oświecenie jest kolejnym i ostatecznym krokiem. W tym stanie przejrzyste światło umysłu promieniuje przez każde doświadczenie. Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość, "tutaj" i "tam", są wszystkie wyrazem ponadczasowego bogactwa umysłu. Oświecony umysł w naturalny sposób wyraża nieustraszoność, radość i współczucie oraz pozostaje wolny od wysiłku i spontaniczny we wszystkim, co się wydarza.

 

Historia Buddyzmu

 

Zachęcał ich, by byli krytyczni i sami ocenili, czy jego nauki są dogmatyczne, czy też rzeczywiście wyzwalające. Buddyjskie medytacje powodują wewnętrzną przemianę, na skutek której wszystkie doświadczenia zaczynają wzbogacać nasze życie. Poziomy świadomości, które osiągamy dzięki tym zręcznym metodom, stają się naszym trwałym doświadczeniem - nigdy już ich nie tracimy. Najwyższe nauki, znane jako Czag czien lub Dzog czien, Mahamudra lub Maha Ati, pozwalają nam przeżyć całkowitą jedność podmiotu, przedmiotu i działania.


Budda, czyli Siddhartha Gautama (ok. 566-486 p.n.e., w niektórych źródłach 560-480), był mędrcem hinduskim, z urodzenia księciem z rodu Śiakjów (stąd późniejszy przydomek Śiakjamuni, czyli mędrzec z rodu Śiakjów). Syn Śiuddhodana i Mai, która zmarła w 7 dni po jego urodzeniu - dziecko wychowywała macocha, Pradżapati Gautami. Wyrastał w dostatku, z dala od wszelkich trosk. W wieku lat 16 poślubił Jośiodharę, która urodziła mu syna Rahulę.

Chowany był w nieświadomości wielu spraw. Przebywał na dworze, wśród ludzi mądrych, zdrowych, pięknych... Odkrywszy przypadkiem istnienie starości, choroby i śmierci, a także ascezy(objawienie tzw. czterech znaków), poczuł odrazę do swego dotychczasowego życia i zapragnął poświęcić się osiągnięciu wyzwolenia (mukti).

Mając 29 lat został wędrownym ascetą. Podczas wędrówki m.in. trafił do stolicy królestwa Magadhy, Radżagryhy i zawarł znajomość z jego władcą Bimbisarą oraz studiował sankhję i uprawiał jogę pod kierunkiem mistrzów Alary Kalamy i Udraki Ramaputry.

Później w Urubilwa (Uruwela), wraz z 5 innymi poszukiwaczami prawdy przez 6 lat oddawał się surowej ascezie.
Bliski śmierci z wycieńczenia odrzucił te praktyki, postanawiając odtąd podążać drogą środka, co rozdzieliło go z dotychczasowymi towarzyszami.

Z mocnym postanowieniem zdobycia oświecenia zasiadł pod ogromnym figowcem (zwanym drzewem bodhi - drzewem oświecenia).
Po 7 tygodniach medytacji i zwycięskiej walce z demonem Marą odkrył sekret życia, śmierci i kolejnych wcieleń oraz drogę do wyzwolenia - został Buddą (Oświeconym).

Wg tradycji stało się to w 531 p.n.e. Wkrótce potem, w Parku Gazeli koło Benaresu (Waranasi) wygłosił swe pierwsze kazanie. Dotyczyło ono wprawienia w ruch Dharmy (koła prawa, nauki) i tzw. Czterech Szlachetnych Prawd (buddyzm), a skierowane było do 5 niegdysiejszych towarzyszy Buddy, którzy przyjąwszy Dharmę podążyli za nim tworząc pierwszą buddyjską wspólnotę - Sanghę.
W ciągu następnych 45 lat Budda głosił swoje nauki w dolinie Gangesu, zyskując wielu wyznawców. Odwiedził też kilka razy rodzinne miasto, Kapilawastu, nawracając swoją najbliższą rodzinę i dalszych krewnych. Powstawały klasztory, m.in. w Radżagrysze i Śrawasti, a owdowiała macocha Buddy, Gautami założyła (na co Śiakjamuni przystał niechętnie) pierwszą buddyjską wspólnotę żeńską.

Budda w swoich wystąpieniach odnosił się krytycznie do poglądów głoszonych przez przywódców 6 innych szkół nieortodoksyjnych, m.in. Mahawirę , Maskarina i Adzity.

Ostatnią porę deszczową spędził Budda w wiosce Peluwa, gdzie zachorował. Przemógł chorobę, jednak już czuł zbliżającą się śmierć i wydawał ostatnie polecenia swemu umiłowanemu uczniowi, Anandzie.

Ruszył jeszcze w drogę - w miejscowości Pawa skorzystał z gościny u kowala Czundy, który poczęstował mistrza i jego towarzyszy sukara-maddawa (potrawa z mięsa dzika albo z grzybów - nazwa nie jest jednoznaczna). Posiłek spowodował ostre niedomaganie u Buddy, które stały się bezpośrednią przyczyna jego śmierci.

Ostatnie godziny spedził w gaju nad rzeka Hiranjawati. Leżąc z głową zwrócona ku północy wygłosił jeszcze kilka słów do swoich uczniów, przypominając im m.in. o znikomości wszystkiego, co powstaje, i zapowiadając nadejście Majtrei, po czym pogrążył się w głębokiej medytacji i osiągnął Mahaparanirwanę - Wielkie całkowite zgaśnięcie.
W 7 dni po tym fakcie jego ciało złożono na stosie i spopielono. Na miejscu stosu wzniesiono później stupę.

 

Buddyzm, historia - Słownik - Zasady Buddyzmu - Dhammapada - Dalaj Lama

<< Religie, wyznania, sekty - menu