Hinduizm - Bogowie - Święte Księgi - Najważniejsze szkoły hinduizmu

Hinduizm

 

Hinduizm pojawił się około V wieku p. n. e. Jako system religijny opierający się na tradycji wedyjskiej, zawierający również elementy braminizmu i dżinizmu.

W przeciwieństwie do innych wielkich zespołów wierzeniowych nie ma określonego założyciela. Obejmuje różnorakie formy wiary, których wspólnym elementem jest uznawanie podziału kastowego za święty.

Hinduizm jest trudny do zdefiniowania. Jest to zbiór przedziwnych mitów, których bohaterami są bogowie przybierający wymyślne kształty i nie mający sprecyzowanych atrybutów. W zrozumieniu tej religii pomaga też jej starożytna nazwa arja dharma - zasada, prawo szlachetnych - czy też nowszy termin, używany przez samych hinduistów samatana dharma - wieczna zasada.

W panteonie hinduistycznym najwyższą pozycję zajmuję wielka trójca bogów zwana w sanskrycie trimurti - trójkształtny. Tworzą ją bogowie:
Brahma, Siwa i Wisznu.


Okres trwania świata liczony jest długością życia Brahmy i wynosi 311 040 miliardów lat ludzkich.
Są cztery jego okresy, nazywane juga.

 

Pierwszy z nich, krita juga, jest okresem idealnym, nie ma w nim bóstw ani jakiejkolwiek hierarchii.
Trzy następne, treta, dwapara i kali, cechują się postępującą degeneracją moralności istot go zamieszkujących.

Razem dają one "wiek", pod koniec którego nastąpi zniszczenie. Po przerwie wypełnionej ciemnością znów będą "narodziny" złotego wieku.

Tysiąc podobnych nawrotów składa się na pół eonu równego jednemu dniu lub nocy Brahmy. Doba Brahmy trwa tysiąc dni, kończących się zagładą.

Po upływie stu lat życia Brahmy płomienie ognia pochłoną wszystko, razem z nim samym. Dalsze sto lat kosmos będzie istniał potencjalnie w umyśle Wisznu, aby w oznaczonej chwili pojawić się z nowym demiurgiem.
Według wierzeń hindusów, żyjemy teraz w pierwszym dniu 55 roku obecnego Brahmy, dokładniej zaś w wieku kali juga, upadku religii i etyki.

Kiedy dokona się już akt stworzenia nowej epoki w dziejach świata, funkcja starego Brahmy kończy się. Wraz z nadejściem nowej ery rodzi się nowy Brahma, który tworzy nowy świat. Czas między rozpadem starego świata a powstaniem nowego obejmuje jeden dzień Brahmy, co równa się 4 miliardom 320 milionom lat ludzkich. Kiedy dobiega końca jeden dzień Brahmy, następuje rozpad świata w skutek pożaru i wody.
Po jednym dniu Brahmy następuje równie długa noc, w ciągu której świat pozostaje w spoczynku. 360 dni i 360 nocy Brahmy stanowią jeden rok Brahmy, a jego życie trwa 100 takich lat. Okres ten nazywa się para (311 040 miliardów lat ludzkich) i obejmuje jeden cykl dziejów świata.
Po jednej para następuje wielkie rozwiązanie - mahapralaja - pożar świata.
Każdego dnia Brahmy tworzony jest wszechświat, a każdej nocy unicestwiany. W hinduizmie współistnieje wiele kierunków i szkół. Nie zwalczają się one wzajemnie, ponieważ reprezentują różne poglądy na temat zbawienia i uważane są za równoważne.

Hinduizm to religia wzajemnej tolerancji.

Oprócz bogów trimurti panteon hinduistyczny obejmuje kilka milionów bóstw. Właściwe zrozumienie całości jest niemożliwe bez poznania skomplikowanej symboliki, w której imię boga, kolor jego skóry, a nawet gesty czy układ palców mają znaczenie. to wszystko wiąże się ściśle z lokalną mitologią i kulturą.

Według hinduizmu przeznaczenie człowieka i jego los nierozerwalnie związane są z wszechświatem.
Podobnie jak świat podlega cyklom Brahmy, tak człowiek odradza się na ziemi w kolejnych wcieleniach poprzez wędrówkę dusz zwaną samsara.

Koncepcja reinkarnacji nie ogranicza się do zaistnienia czegoś fizycznego, ale zawiera też elementy religijno-moralne. Życie doczesne i jego jakość warunkują formę, w jakiej hinduista odrodzi się w przyszłym życiu. W zależności od tego, jak wypełni swoje zadanie, odrodzi się w wyższej lub niższej warstwie społecznej, a nawet pod postacią zwierzęcia.

Z samsarą związany jest charakterystyczny dla kultury hinduistycznej system kastowy. Przynależność do danej kasty zależy od urodzenia, a przejście z jednej kasty do drugiej nie jest możliwe za życia - jedyną formą awansu społecznego jest reinkarnacja.
Z tego powodu śmierć w hinduizmie traktuje się zupełnie inaczej niż w innych kulturach - przyjmuje się ten fakt spokojnie, a nawet radością, gdy człowiek pewny swoich dobrych uczynków oczekuje ponownego przyjścia na świat w wyższej kaście. Cykl powtórnych narodzin nie jest nieskończony - można go przerwać i właśnie to stanowi główny cel wyznawców hinduizmu.

Wyzwolenie z cyklu, zwane mokszą, nie zostało wyraźnie określone, choć na ogół uważa się je za zjednoczenie z absolutem, wszechjednią - najwyższą wiedzą, czy nawet z bogiem jako przejawem absolutu. Filozoficznie, mistycznie pojmowany absolut jest stanem bez skazy i bez czynu, niezniszczalnym, wiecznym, niepojętym, samoistniejącym i wszechwiedzącym. Jako najwyższa świadomość ma cechy prawdy, wiedzy, nieskończoności, dobra, piękna, bytu i szczęścia. Osiągnąć ten stan może tylko bramin płci męskiej ( bramin jest najwyższym, doczesnym wcieleniem, najdoskonalszą formą cyklu reinkarnacji).

Prowadzą do niego trzy drogi:

 

karma - droga uczynków - działanie opierające się na przestrzeganiu obyczajów danej kasty.
dżniana - droga poznania - polegająca na czerpaniu mądrości nie na osiąganiu jej poprzez medytację.
bhakti - droga oddania - oddawanie czci absolutowi uosabianego przez jednego z licznych bogów, niekiedy zwanego brahmanem.

 

Hinduiści wierzą, iż bogowie trimurti to trzy różne postacie brahmana - absolutu.

Uważają również, że religia jako taka istnieje w trzech formach:

jako hinduizm, islam oraz chrześcijaństwo.

Buddyzm uznają za odłam hinduizmu.

 


 

W warstwie mitologicznej hinduizmu bardzo dużo role odgrywają mity płodności, koncentrujące się głównie na seksie, zarówno mistycznym jak i dosłownym, niekiedy wyuzdanym, a także mity solarne i wojenne. Do tych ostatnich należy "Mahabharata", największe dzieło epickie w literaturze światowej, liczące ponad 100 tysięcy dwuwierszy, którego główny wątek dotyczy rozstrzygającej bitwy pomiędzy Pandawami i Kaurawami. Ważnym elementem epopei jest koncepcja reinkarnacji. Kiedy król Ardżuna waha się przed wzięciem udziału w bitwie, przemawia do niego Kryszna "Duch porzuca zużyte ciało / By nowe przyoblec, jak człowiek / co odzież znoszoną na świeżą zamienia" - Bagawadgita 2,22, przekład W. Dynowskiej. Druga epopeja o najwyższym autorytecie to "Ramajana" będąca opisem życia awataru Wisznu - Ramy.

Bogatym źródłem informacji na temat hinduizmu są również purany - anonimowe opowieści o charakterze pseudohistorycznym i mitologicznym, rozbudowujące wątki z eposów.
Osiemnaście znanych puran zawiera legendy, podania, genealogie dynastii królewskich, opisy rytuałów religijnych. Jednym z nich jest praktykowana do dziś kąpiel w świętych rzekach: Gangesie, Dżamunie, Narmadzie zwanej Rewą przynosząca oczyszczenie z wszelkich nieczystości świata doczesnego.

Hinduizm wymyka się europejskim pojęciom. Zrozumienia tej religii nie ułatwia bogactwo mitów, przesadnie rozbudowana symbolika czy odmienność zwyczajów w poszczególnych regionach Indii. Nadto w Hinduizmie występują poglądy całkowicie przeciwstawne - od ponadczasowych rozważań filozoficznych, zakazu zabijania i całkowitej cielesnej ascezy po wyuzdany seks i wiarę w demony, a nawet obowiązek składania krwawych ofiar ( kult bogini Kali).

 

Hinduizm - Bogowie - Święte Księgi - Najważniejsze szkoły hinduizmu

<< Religie, wyznania, sekty - menu