Judaizm - Słownik - Dekalog - Święta Pan w kalendarzu hebrajskim

Judaizm (mozaizm)

 

Religia wyznawana przez Żydów; oparta na zasadzie przynależności rasowej (jej wyznawcą staje się ten, kto się urodził z matki Żydówki).

Głównym bogiem jest Jahwe, co oznacza "on jest", "istniejący" - bóg wszystkich Żydów. Wymawianie jego imienia jest zakazane. W Biblii używa się imion - Adonaj, El, Elohim, Elion, Sabaot, Szaddaj.

Doktryna religijna oparta jest na Biblii hebrajskiej (tylko Stary Testament tzw. Pięcioksiąg (Tora) oraz na Talmudzie.

Jej podstawowe zasady to monoteizm (wiara w jednego Boga Jahwe, Stwórcę Wszechświata, który oczekuje od ludzi moralnego postępowania) oraz przekonanie o posłannictwie Żydów, z którymi Bóg zawarł przymierze, by dawali o Nim świadectwo.

Z judaizmu wywodzą się chrześcijaństwo i islam.

Kształtowanie się judaizmu jest związane ściśle z historią narodu żydowskiego, opisaną w Starym Testamencie; według niego pierwszym reformatorem starożytnych wierzeń Hebrajczyków i twórcą zasad judaizmu był Mojżesz (prawdopodobnie 1. połowa XIII w. p.n.e.) ustalając kult Jahwe.

Od czasów królestwa izraelskiego centralnym ośrodkiem kultu Jahwe stała się Świątynia Jerozolimska, a jego strażnikami kapłani; w V w. p.n.e. spisany został kanon Pięcioksięgu (Tora, hebrajskie 'prawo'), czyli Prawa pisanego.

Zburzenie drugiej Świątyni Jerozolimskiej (70 r. n.e.) i rozproszenie Żydów (diaspora) zapoczątkowało okres judaizmu rabinicznego (talmudycznego). Jego podstawą (obok Starego Testamentu) stał się Talmud (czyli Prawo ustne), zamiast kapłana najwyższym autorytetem religijnym rabin, a kult Jahwe uprawiano w rodzinie i synagodze.

Rygorystyczne przestrzeganie doktryny judaistycznej i rytuału utrzymało jedność judaizmu i narodu żydowskiego żyjącego w diasporze, chociaż pojawiały się różne odłamy (karaizm, sabataizm Sabataja Cwi, chasydyzm, frankizm).

Współcześnie w judaizmie wyodrębniło się kilka kierunków, jak:

  • judaizm tradycyjny (ortodoksyjny),

  • judaizm reformowany

  • judaizm konserwatywny, różniący się rygoryzmem w przestrzeganiu rytuału religijnego; brak obowiązujących dogmatów wiary zastępuje wiernym 13 zasad wiary, sformułowanych przez Majmonidesa (XII w.), mówią one m.in. o osądzeniu przez Boga postępowania każdego człowieka i wyznaczeniu kary lub nagrody, o nadejściu mesjasza, o zmartwychwstaniu

Judaizm - Słownik - Dekalog - Święta Pan w kalendarzu hebrajskim

<< Religie, wyznania, sekty - menu